قریب یکسال است که ستادی در دفتر امور بین الملل قوه قضائیه با حضور نمایندگان دادگستری، دادگاه انقلاب، وزارت امور خارجه، وزارت اطلاعات، سازمان بازرسی کل کشور، سازمان زندانها با تشکیل جلسات متعددی در خصوص مکتوبات واصل از خارج کشور، که بنحوی از انحأ تظلم خود را تسلیم نهادهای حقوق بشری ملی و غیر دولتی و یا سازمان ملل متحد نموده اند، این عریضه ها با هدف این که به نامه های موصوف پاسخ سنجیده و با رعایت نزاکت دیپلماسی بنحو منطقی داده شود در جلسات متعدد بررسی گردید. در ادامه این جلسات مقرر شد که آئین نامه اجرایی و در واقع ایجاد یک جایگاه قانونی در تشکیلات قوه قضائیه برای این عمل پیش بینی شود. با بحثهای مفصل آئین نامه اشعاری در کمیسیون مورد مباحثه و مطالعه قرار گرفت نفس اهمیت نوع پاسخگویی با این دیدگاه که پاسخ دادن به نهادهای حقوق بشر دولتی و غیر دولتی (O-G-N) در واقع جواب حاکمیت است و محکومیت جمهوری اسلامی در مسائل بین المللی بلحاظ نقض حقوق بشر در واقع به کل حاکمیت برمی گردد. فلذا در ترکیب اعضأ این مهم لحاظ شده بود معهذا در آئین نامه نهایی تنظیم شده اصل وظیفه و تکلیف بعهده قوه قضائیه نهاده شده و سایر سازمانها می توانند بعنوان مدعو در این کمیسیون شرکت کنند. 7 ماده آئین نامه مذکور را مرور می کنیم.


آئین نامه ستاد حقوق بشر

 مقدمه توجیهی: به موجب اصل 156 قانون اساسی قوه قضائیه «پشتیبان حقوق فردی و اجتماعی و مسئول تحقق بخشیدن به عدالت» و همچنین موظف به «احیای حقوق عامه و گسترش عدل و آزادیهای مشروع» است. با اتکأ به «محتوای اسلامی انقلاب ایران که حرکتی برای پیروزی تمامی مستضعفین بر مستکبرین بوده» (از مقدمه قانون اساسی) و الهام از فقه زنده و سیال شیعه و «اجتهاد مستمر فقهای جامعه الشرایط» (قسمت الف بند 6 اصل دوم) قانون اساسی در اصول دیگری به ویژه اصول 19 تا 42 به تدوین «حقوق ملت» پرداخته است. این مقررات که ممکن است «حقوق اساسی مردم»، «حقوق ملت» یا «حقوق بشر» نامیده شود مشتمل بر اصولی است که از آغاز اسلام و تمدن اسلامی و قرنها قبل از اعلامیه حقوق بشر از سرچشمه های اصیل منابع اسلامی استخراج و بدانها تصریح شده است.

همچنین قانون اساسی به عنوان میثاق انقلاب اسلامی تلاش نموده است با «ایجاد، سیستم قضائی بر پایه عدل اسلامی و متشکل از قضات عادل و آشنا به ضوابط دقیق دینی» از «حقوق مردم در خط حرکت اسلامی» پاسداری نموده و «از انحرافات موضعی در درون امت اسلامی» پیشگیری نماید. (از مقدمه قانون اساسی). قوه قضائی در اجرای وظایف نظارتی خود می بایست ساز و کارهای لازم و متناسب را پیش بینی و به موقع به اجرا درآورد. از سویی مباحث مربوطه به «حقوق ملت» در وضعیت کنونی جهان به گونه ای درآمده است که فقدان مکانیزمهای مربوط به آن کشورها را در موضع تدافعی قرار داده و کشوری را که منادی و مدافع حقوق بشر و حقوق ملتهاست به عنوان نافی و ناقض حقوق بشر معرفی می نماید.

درک این واقعیت است که موجب شده است کشورهای گوناگون به تأسیس نهادهایی به منظور بررسی مسائل مربوط به حقوق بشر دست یازیده اند. بدیهی است که در شرایطی که بزرگترین ناقضان حقوق بشر با ایجاد چنین نهادهایی به عنوان مدافع حقوق بشر به تلاش مشغولند وجود نهادی ملی در جمهوری اسلامی ایران که سخت ترین و سختگیرترین مدافع حقوق انسان هاست ضروری می نمایاند. متولی و متصدی چنین نهادی نیز بی تردید قوه قضائیه است که می بایست با ایجاد هماهنگی بین دستگاههای ذیربط و در اجرای وظایفی که قانون اساسی به عهده این قوه نهاده است به «گسترش عدل و آزادیهای مشروع» اهتمام ورزد و با اتخاذ موضع فعال در قبال نقض حقوق بشر در داخل و خارج از کشور، اشکالات و ادعاهای مربوط به نقض حقوق ملت در داخل را بررسی نموده و با اتکأ به قانون اساسی و منابع اصیل اسلامی نسبت به دفع اتهامات و اشکالات اقدام و به منظور صیانت از کیان نظام اسلامی و حفظ و ارتقأ وجهه جمهوری اسلامی ایران در میان دولتها و ملتها تلاش نماید.

ارکان و شرح وظایف ستاد حقوق بشر

ماده 1- ارکان
ستاد حقوق بشر متشکل از اعضای اصلی، اعضای مدعو دبیرخانه خواهد بود.

ماده 2- اعضای اصلی: معاونت امور بین الملل قوه قضائیه.  معاونت قضائی قوه قضائیه.  معاونت اطلاع رسانی و امور اجتماعی قوه قضائیه. سخنگوی قوه قضائیه. دادگستری استان تهران.  سازمان بازرسی کل کشور.  سازمان زندانها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور.  مرکز دفتر مطالعات توسعه قضایی.  نماینده رئیس دیوان عالی کشور. نماینده دادستان کل کشور. وزارت امور خارجه، وزات طلاعات، وزارت کشور و یا نمایندگان تام الاختیار آنها و یک نفر از اعضأ کمیسیون قضایی مجلس شورای اسلامی جهت شرکت در جلسات ستاد دعوت خواهند شود.

ماده 3 - اعضای مدعو

دبیر ستاد حسب مورد یا تصویب اکثریت اعضأ می تواند از سازمان و نهادها و افراد صاحب نظر جهت شرکت در جلسات دعوت نماید.

ماده 4 - دبیرخانه

1- دبیرخانه ستاد در معاونت امور بین الملل قوه قضائیه مستقر و معاون امور بین الملل مسئولیت دبیرخانه را عهده دار خواهد بود.

2- دبیرخانه ستاد مسئولیت انجام امور اداری ستاد، تعیین دستور جلسات، تنظیم صورتجلسات، هماهنگی جلسات و پیگیری مکاتبات را به عهده خواهد داشت. همچنین نسبت به تشکیل بایگانی و جمع آوری سوابق استعلامی حقوق بشری اقدام خواهد نمود.

3- ادعاهای دریافتی در اولین جلسه ستاد به اطلاع اعضأ خواهد رسید. دبیر ستاد می تواند قبل از تشکیل جلسه پاسخ مراجع ذیربط در مورد موضوع را استعلام نماید در این صورت با توجه به اهمیت موضوع مهلت مناسبی برای تهیه پاسخ در نظر گرفته خواهد شد.

4- دبیر خانه ستاد گزارش عملکرد خود را هر 6 ماه یکبار جهت استحضار ریاست محترم قوه قضائیه ارسال خواهد نمود. رونوشت این گزارش به رؤسای سازمانها و وزارتخانه های عضو نیز داده خواهد شد.

5- در مواردی مهم و ضروری ممکن است جلسه ستاد در حضور رئیس قوه قضائیه برگزار شود.

ماده 5 - اختیارات وظایف و صلاحیتهای ستاد

1- تبیین و معرفی حقوق بشر اسلامی

2- بررسی مشکلات حقوق - قضائی مرتبط به حقوق بشر اسلامی و ارائه راه حلهای اجرایی و متناسب با قوانین جمهوری اسلامی ایران با تشکیل کمیته ای از صاحبنظران قوه قضائیه و دانشگاه.

3- بررسی قطعنامه های صادره از کمیسیون حقوق بشر سازمان ملل و گزارش گزارشگران ویژه و ارائه گزارش و پیشنهاد به ریاست محترم قوه قضائیه و بررسی ادعاها و شکایاتی که از سوی اشخاص حقیقی و حقوقی در خصوص نقض حقوق بشر در جمهوری اسلامی ایران مطرح می شود.

4- شناسایی و تشخیص موارد نقض حقوق بشر در سایر کشورها به ویژه رژیمهای استکباری و اعلام موضع مناسب در مقابل آن.

5- اتخاذ سیاست واحد و ایجاد هماهنگی در پاسخگویی و دفاع از اتهاماتی که علیه جمهوری اسلامی ایران مطرح می شود.

6- شناسایی و معرفی افراد مناسب به رئیس قوه قضائیه جهت حضور در مجامع و اجلاس های بین المللی مربوطه.

7- بررسی ادعاها و شکایاتی که از نظر قوانین جمهوری اسلامی ایران وارد تشخیص داده می شود و ارائه گزارش به رئیس قوه قضائیه جهت اتخاذ تصمیم لازم.

8- تهیه پاسخ مناسب به ادعاها و ایراداتی که به انگیزه های گوناگون سیاسی و غیر سیاسی و یا به دلیل عدم آشنایی با قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران مطرح می شود.

9- ارائه گزارش به ریاست محترم قوه قضائیه در خصوص کاستی ها، نیازمندیها و مشکلات مبتلابه  در عرصه داخلی و بین المللی و ارائه پیشنهاد و راهکارهای اجرائی برای بهبود و توسعه در ساز و کارهای مرتبط با حقوق بشر.

10- تلاش در جهت همکاری و هماهنگی با سایر نهادهای حقوق بشری داخلی به منظور اتخاذ رویه واحد.

11- اقدام لازم به سایر موارد مرتبط با حقوق بشر حسب ارجاع رئیس قوه قضائیه.

ماده 6 - نحوه تشکیل جلسات

1- رئیس ستاد مسئولیت تشکیل جلسات را بعهده دارد وی می تواند ریاست جلسات را به یکی از اعضای ستاد محول نماید.

2- جلسات با حضور دو سوم اعضأ رسمیت خواهد یافت و مصوبات آن با اکثریت نسبی آرأ پس از تایید ریاست قوه قضائیه قابل اجرا است.

3- برای هر جلسه، صورتجلسه جداگانه تنظیم و جهت استحضار ریاست محترم قوه قضائیه ارسال خواهد شد.

4- جلسات حداقل هر ماه یکبار تشکیل خواهد شد.

ماده 7 - اجرای آئین نامه

1- این آئین نامه در 7 ماده در تاریخ 27/6/1380 به تصویب رئیس قوه قضائیه رسید و پس از ابلاغ به دستگاه ذی ربط لازم الاجرأ است. 2- کلیه واحدهای قضائی و سازمانهای تابعه دستگاه قضایی موظف به همکاری لازم با ستاد حقوق بشر هستند.


دسته بندی :

 
Google

در اين وبلاگ
در كل اينترنت

کد جست و جوی گوگل